Emeklilik yaşına geldiğinizde, ki bu genelde 67 yaşıdır, devletten bir emekli maaşı almaya başlarsınız. Maaşın miktarı sizin çalışma hayatınız boyunca ne kadar kazandığınıza bağlıdır. 67 yaşını aşmış herkesin asgari emekli maaşı almaya hakkı vardır. Eğer emekli maaşının nasıl hesaplandığına veya emekli olduğunuzda emekli maaşı beklentinize dair daha fazla bilgi edinmek isterseniz yerel sosyal güvenlik ofisine başvurun.

Sakatlık aylığı

Eğer kronik bir hastalık ya da yaralanma sebebi ile çalışamıyorsanız geçici sakatlık aylığı ya da maluliyet maaşı alma hakkına sahip olursunuz. Belirli bir süre zarfı için çalışamazsanız geçici bir yetersizlik aylığı almaya hak kazanabilirsiniz. Maluliyet maaşı bir daha çalışamayacağınız belirlendiği zaman bağlanır.

Hasta çocuk bakım aylığı

Sorumluluğunuz altındaki 12 yaşından küçük bir çocuğa bakmak için işe gidememe durumunuz olursa hasta çocuk bakım aylığı talep etme hakkı elde edersiniz. Hasta çocuk bakım aylığı her çocuk için yıl başına belirli sayıda gün ile sınırlandırılmıştır.

Hastalık aylığı

Eğer hastaysanız ve çalışamıyorsanız kaybettiğiniz maaşı kompanse edecek kadar bir hastalık aylığı almaya hak kazanırsınız. Bu hakkı elde etmek için çalıştığınız yerde en az dört haftadır çalışıyor olmanız gerekir ve çalışmaya başladığınız ilk gün baz alınarak hastalık aylığı almaya hak kazanırsınız. Hastalık aylığı her ayın sonunda ödenir.

Kamu sigortası

Norveç Kamu Sigorta Planı ihtiyaç -duyan insanlara bir takım sosyal güvenlik olanakları sunar. Unutmayın ki haksız yere sosyal güvenlik olanaklarından yararlanmak istemek bir suçtur. Kamu Sigorta Planı çalışamayan ve geçimlerini sağlayamayan kişilere maddi güvenlik sağlar. Sosyal güvenlik olanaklarından faydalanabilmek için bir takım koşulları sağlamanız gerekir. Bu kitapçıkta tüm bunlara değinmeye yetecek kadar yer yok. Yerel sosyal güvenlik ofisiniz size ihtiyaç duyduğunuz bilgiyi sağlayabilir. Yaygın sosyal sigorta olanakları aşağıda sıralanmıştır:

Yangın

Tüm evlerde en azından bir adet yangın alarmı ve yangın söndürücü bulunmalıdır. Yangın söndürücü elektrik sisteminde ya da elektrikli aletlerde çıkan yangınları söndürmekte kullanılır. Elektrik dışı kaynaklı yangınlar ise hava ile teması kesilerek ya da su ile söndürülmelidir.Yangın çıkması durumunda 110’u çevirerek itfaiyeyi aramalısınız.

Sigorta

Hem mallarınızı hem de oturduğunuz mülkü yangın, sel ve hırsızlığa karşı sigortalamalısınız. Sigorta bu durumlarda uğradığınız maddi kaybın büyük bir kısmını karşılar.Sigortanın belli bir ücreti vardır.

Faturalar

Yalnız yaşarken düzenli ödemeniz gereken faturalar olacaktır. Bunlar arasında kira, elektrik, televizyon yayını ve telefon bulunur. Faturalar size posta yoluyla gönderilecektir. Her ay düzenli olarak faturalarınızı ödemelisiniz. Eğer yaşadığınız yerdeki belediye yeni evinize elektrik verilmesi için gerekli işlemleri yapmamışsa bununla sizin uğraşmanız gerekmektedir.

Eğer son ödeme tarihine kadar faturalarınızı ödememiş olursanız muhtemel bir gecikme ücreti ile birlikte size bir uyarı gönderilecektir. Eğer halen borçlu olduğunuz miktarı -ödemezseniz durumunuz borçlar -dairesine bildirilecektir. Bu demektir ki borcunuz kadar miktara eşdeğer malınıza el konabilir veya ilave bir ceza ücreti ödemek zorunda kalabilirsiniz. Ayrıca gerektiğinde kredi almanıza -engel teşkil edebilecek kredi kara -listesine de girebilirsiniz.

Eğer kiralık bir yerde kalıyorsanız kaldığınız yerin iç bakımından siz sorumlu olursunuz. Bu durum yerler, duvarlar, tavanlar, sabit ve standart eşyalar ve tüm mobilyalar için geçerlidir. Eğer kaldığınız yeri iyi durumda tutmazsanız kırılan şeylerin parasını ödemek zorunda kalabilirsiniz.

Evinize ya da dairenize taşındığınızda dikkat etmeniz gereken bazı şeyler bulunmaktadır. Eğer evinizi nasıl idare edeceğinize dair şüpheleriniz varsa oturup kötü birşey olmasını beklemektense sormaktan çekinmeyin. Yerel yetkililer sorularınıza cevap verebileceklerdir.

Oturma izni aldığınızda yakın aile üye-leriniz Norveç’e yanınıza gelmek için başvuru yapabilir. Kendilerine en yakın Norveç elçiliğine, konsolosluğuna ya da ortaelçiliğine başvurmalıdırlar. İzin her seferinde yalnızca bir yıllık verilir.

Yakın aile üyeleri ile kastedilen, eşler ve kayıtlı partnerler, iki yıldan fazla bir süre birlikte yaşayan çiftler ve 18 yaşından küçük çocuklardır. Başka bazı aile üyelerine de Norveç’te oturma izni verilebilir.

Birçok durumda ailelerinizi yanınıza aldırabilmeden önce belli bir seviyede gelire sahip olmuş olmanız gerekmektedir.

Ailenin tekrardan bir araya gelmesi amacı ile Norveç’e gelen kişilerin de Norveçce dil kursuna katılma hakları ve zorunlulukları vardır. Birçoğu aynı zamanda tanıtım programına da katılmak durumunda kalacaktır. Bunun hakkında daha fazla bilgi için yukarı kısmı okuyun.

Aile birlikteliği için başvuru yaparken uymanız gereken önemli kurallar vardır. Gerekli bilgiyi Norveç Göçmen Bürosu UDI’nin internet sitesinde bulabilirsiniz. Buradaki bilgi birçok dile tercüme edilmiştir. Eğer doğru bilgileri edinmek için yardıma ihtiyaç duyarsanız sığınma kabul merkezinizdeki görevlilere müracaat edin.

Oturma izni aldığınız zaman size bir kişisel kimlik numarası verilir. Bu numara Norveç’te sosyal güvenlik ödemelerinde, tıbbi yardımda, eğitimde veya çalışma izni almak için önem taşır. Kimlik numarası size Ulusal Nüfus Dairesi (National Population Register) tarafından verilir.

Norveç’te oturma izni aldığınızda yüksek öğretim veren bir üniversitede eğitim almanıza izin verilir. Yüksek eğitim için bazı şartların yerine geti-rilmesi gerekir. Eğer kendi ülkenizde tanınan niteliklere sahipseniz bunları Norveç hükümet yetkililerinin de tanımasını sağlamalısınız. Daha fazla detay için sığınma evi personeline ya da yetişkin eğitim merkezine danışabilirsiniz.

Oturma izni alan birçok insanın bir tanıtım programında yer alması gerekir. Bu, 18-55 yaşları arasındaki sığınmacı geçmişli tüm yetişkin göçmenlerin katılma hakkı ve görevi olan bir eğitim programıdır.

Bu programın amacı bir iş bularak kendinizi ve ailenizi geçindirmenizi kolaylaştırmaktır. Tanıtım programı hem kadınları hem de erkekleri kapsar. Burada Norveçce öğrenir, Norveç toplumu ve iş yaşamı hakkında bilgi edinirsiniz.

Tanıtı programında sunulan eğitim geçmişinize ve gelecek planlarınıza uygun hale getirilerek size sunulur.

Tanıtım programı tam zamanlıdır, haftanın beş günü olur ve iki yıla kadar sürebilir.

Eğer para kazandığınız bir işe sahip olur ve maddi açıdan bağımsızlığınızı edinirseniz programı iki yıldan önce bırakabilirsiniz. Eğer programdan ayrılmak isterseniz ev sahibi beledi-yeniz size izin vermelidir.

Tanıtım programına katılmanız esnasında bir tanıtım bursu alırsınız. Bu, programa katılmanız karşılığında size ödenen bir maaştır. Eğitim programının bir işle benzer birçok kuralı vardır. Tanıtım bursu üzerinden vergi ödemek zorundasınızdır ve sebep belirtmeden kursa gelmezseniz bu günler aldığınız ücretten düşülecektir. Tanıtım programına ilave olarak başka işler yapmanıza izin verilir.

Belediyeniz tanıtım planından sorumludur. Ayrıca tanıtım programına katılıp katılmayacağınıza belediye karar verir.

Tanıtım programına katılmanıza izin verilmemesi durumunda şikayet hakkınız vardır. Sığınma kabul merkezi çalışanları tanıtım programı ile ilgili size daha fazla bilgi verebilir.

Oturma izni verilen birçok insanın bir Norveçce kursuna katılma hakkı ve görevi vardır. Kalıcı oturma izni veya Norveç vatandaşlığı almak için bu kursu tamamlamanız gerekir.

Norveç’teki ilk üç yılınız içerisinde Norveçce kursunu tamamlamanız gerekir. Bu düzenleme 1 Eylül 2005’ten sonra oturma izni almış kişiler için geçerlidir.

Norveçce konuşabilmek, anlamak ve anlaşılmak, iş bulmak veya eğitim görmek ve Norveç toplumunda yer almak için önemlidir. Eğer hali hazırda Norveçce ya da Sami bilginiz varsa zorunlu dil eğitiminden muaf tutulursunuz.

Norveçce dil eğitiminizden ev sahibi belediyeniz sorumludur. Norveçce ders-lerine katılıp katılmamanız gerektiğine bu kurum karar verir. Eğer hakettiğiniz bu eğitimi almazsanız şikayette bulunma hakkınız vardır.

Entegrasyon ve Çeşitlilik Kurumu’nun bölgesel ofisi sizin yerleştirileceğiniz bölgeyi belirler. IMDI yerleştirme görüşmenizde belirttiklerinizi dikkate almaya çalışır. . Ancak istekleriniz ile tamamen örtüşen bir bölge bulmak her zaman mümkün değildir. Entegras-yon ve Çeşitlilik Kurumu bir iş için nitelikli olabilme şansınızın olduğu ya da bir tanıtım programına katılarak daha ileri bir eğitim görebileceğiniz bir bölge bulacaktır. Bu konu hakkında bu bölümde yer alan tanıtım programı kısmını dikkatli okuyun.

Sizin aradıklarınızı sağlayan bölgeleri belirleyin. Sığınma kabul merkezinizin çalışanları size Norveç’teki çeşitli şehirler hakkında nasıl bilgi edinebileceğinizi size gösterebilir. Eğer sürece aktif bir şekilde katılırsanız yaşamanız için size uygun bir yer bulmak daha kolay olacaktır.

Birçok insan aynı bölgeye yerleşmek isteyecek ya da ilk tercihlerine en yakın olan yerleri seçeceklerdir. Birçok insan aynı kasabaya yerleşmek isteyebilir. Her belediye ancak sınırlı sayıda yeniden yerleştirmeye elverişli alan bulundurmaktadır, herkes ilk tercih ettikleri yere yerleşemez.

Eğer bir belediyeden gelen bir yeniden yerleştirme teklifini kabul ettiyseniz yeni ev sahibiniz sizi kabul etmeye hazır olana kadar sığınma kabul merkezinde kalabilirsiniz. Sığınma kabul merkezinde ne kadar kalacağınız durumdan duruma değişir.

Nereye yerleşeceğinize karar verildiğinde ilgili belediye sizinle ve sığınma kabul merkezi ile temasa geçer. Size nerede barınacak yer sağlanacağını ve ne zaman taşınabileceğinizi bildireceklerdir. Ayrıca taşınma için diğer pratik bilgiler de size sağlanacaktır.

Unutmayın ki IMDI’den yalnızca bir kez yerleştirme teklifi alabilirsiniz. Eğer bu teklifi reddederseniz aldığınız maddi yardımı kaybedersiniz ve sığınmacı kabul merkezinden taşınmak zorunda kalırsınız.

Siz ve sığınma kabul merkeziniz oturma izni aldığınıza dair bilgi elinize geçtiğinde yeniden yerleşmenizin görüşüleceği bir toplantı ayarlanacaktır. Bu toplantının amacı gelecekte ne yapacağınızı öğrenmektir. Yerleşmenize uygun bir belediye bulmak büyük önem taşır. Yeniden yerleşme görüşmesi oturma iznini almanızdan sonraki iki hafta içerisinde gerçekleşir.

Sığınma kabul merkezi ve IMDI barınacağınız bölge ararken sizin onlara bu görüşmede sağladığınız bilgiler ışığında araştırma yapar. Bu yüzden ne tür bir iş, eğitim ya da daha ileri bir eğitim kursu istediğinizi belirtmeniz çok önemlidir. Yetkililere Norveç’te hali hazırda yaşamakta olan aile üyeleriniz ya da akrabalarınız olup olmadığını ve nerede yaşamak istediğinizi belirten diğer bilgileri vermeniz gerekir.

Yeniden yerleşme görüşmesinde size ev sahipliği yapacak bir belediyenin bulunma süreci hakkında kullanışlı bilgiler verilecektir.

İki seçeneğiniz bulunmaktadır:

Bu bölümde