Ansvaret til kommunen for ukrainarar i kommunen


Her kan du lese om ansvaret og plikter kommunen har overfor ukrainarar som kjem for å bu i kommunen.

Publisert: 23.09.2022

Akuttinnkvartering

I tida framover vil UDI opprette akuttinnkvartering over heile landet. Akuttinnkvarteringane skal vere eit mellombels butilbud for menneske som kjem til Noreg for å søkje asyl, og dei er døgnbemanna. Bebuarane vil hovudsakleg vere einslege kvinner, familiar med barn, og eldre frå Ukraina. Omtrent 40% av dei som kjem er barn. I akuttinnkvarteringa vil bebuarane få servert mat eller ha moglegheit til å lage mat sjølv. Dei vil få klede, nødvendige hygieneartiklar og tilbod om aktivitetar. 

Her kan du lese meir om kva krav og rutinar UDI stiller til akuttinnkvartering. 

Vertskommunar 

Sektoransvarsprinsippet gjeld for kommunar med akuttinnkvartering, og kommunane har ansvar for å gi lovpålagte tenester til bebuarane. Vertskommunane vil få tilskot frå staten for å sikre at bebuarane får dei tenestene dei har krav på. Tilskotet skal dekke dei gjennomsnittlege utgiftene kommunane har for tenestene dei skal gi. Satsane for tilskotsordninga blir fastsette årleg, i samband med statsbudsjettet. 

Helsetenester

Asylsøkjere og flyktningar har same rett til helsetenester som resten av befolkninga. Retten til helsehjelp for asylsøkjarar gjeld frå dei kjem til Noreg for å søkje vern. På nettsidene til Helsedirektoratet er de oppretta ei temaside om Ukraina-situasjonen (ekstern nettstad).

Tuberkuloseundersøkingar 

Kommunane kan leggje til grunn at ein stor del av asylsøkjarane som vart registrerte på Nasjonalt Ankomstsenter i perioden frå 1. mars til 11. mai 2022 ikkje har gjennomgått tuberkuloseundersøking. Grunnen til dette er at styresmaktene har prioritert registrering av asylsøkjarar i samband med høge asylinnkomstar frå Ukraina. Som følgje av dette, har opphaldstida på Nasjonalt Ankomstsenter for den enkelte asylsøkjaren vore svært kort. Frå 11. mai er hovudregelen at alle asylsøkjarar som blir registrerte på Nasjonalt Ankomstsenter, og gjennomgår tuberkuloseundersøking før dei flyttar frå senteret. Dette kan endre seg dersom innkomstane igjen aukar.   

Grunnskuleopplæring

Alle barn og unge i grunnskulealder (6-16 år) som oppheld seg i Noreg, har rett til offentleg grunnskuleopplæring. Retten gjeld dersom det er sannsynleg at barnet skal opphalde seg i landet lenger enn tre månader, sjå lov om grunnskulen og den vidaregåande opplæringa (opplæringslova) § 2-1 (ekstern nettstad). Det inneber at barn i grunnskulealder som bur på akuttinnkvartering òg har rett og plikt til grunnskuleopplæring. 

Barnevern

Løyve om barnevernstenester gjeld alle barn i Noreg uavhengig av status og statsborgarskap. Det gjeld òg for barn i akuttinnkvartering som har særleg behov for hjelp. Ansvaret er beskrive i rundskriv frå Barne-, likestillings- og inkluderingsdepartementet (ekstern nettstad).

Tolk

For å sikre likeverdige tenester til alle, og for å sikre at bebuarane i akuttinnkvarteringane får god tilgang til kommunale tenester, er det viktig at dei får tilbod om tolkehjelp. Forvaltningslova forpliktar kommunen til å rettleie innanfor områda sine, og det føreset bruk av kvalifisert tolk ved behov. Det er instansen som treng tolk som skal bestille og betale for tenesta. Barn skal aldri brukast som tolk (ekstern nettstad).

Bruk av tolk i samband med helsetenester er omtalte i rettleiaren til Helsedirektoratet (ekstern nettstad).

På nettsidene til IMDi finn de råd og rettleing om tolking i offentleg sektor  (ekstern nettstad).

Busetjing

Ukrainarane vil bli buande ved akuttinnkvarteringane til dei får tilbod om annan mottaksplass, bur privat (Alternativ mottaksplass), eller til dei blir busette. 

Det er IMDi som har ansvaret for å busetje flyktningar (ekstern nettstad).

Trygd for personar som bur privat: Utviding av ordninga med Alternativ mottaksplass. 

Utlendingsdirektoratet utvidar ordninga med Alternativ mottaksplass (AMOT) til å gjelde personar frå Ukraina som er i målgruppa for kollektivt vern, og som bur privat eller i andre mellombelse løysingar i kommunar inntil dei blir busette. 

Personar som får innvilga Alternativ mottaksplass både av UDI og kommunen dei bur i, kan få økonomiske ytingar direkte frå kommunen. UDI betalar eit tilskot til kommunar. 

Alternativ mottaksplass er ei løysing der asylsøkjarar med rett til plass i asylmottak kan bu i ein ordinær bustad i staden for på asylmottak. Ordninga i dag har eit avgrensa omfang, men blir no utvida mellombels for at vi betre kan handtere flyktningkrisa etter krigshandlingane i Ukraina. 

Kommunane som godtar Alternativ mottaksplass får ei månadleg økonomisk overføring per bebuar frå UDI. Dette er ein kompensasjon for auka utgifter grunna utbetaling av ytingar og bruk av kommunale tenester. 

Fordi mange av flyktningane frå Ukraina har høve til å bu privat, blir denne ordninga no utvida. Alle som er på flukt på grunn av krigen i Ukraina, som er i målgruppa for kollektivt vern og som har ein mellombels stad å bu, kan søkje om Alternativ mottaksplass. 

Det vil vere ei rask saksbehandling. 

Kommunen og UDI må godkjenne, men det blir etablert ein eigen hurtigprosedyre viss kommunen og personen sjølv i samarbeid søkjer til UDI. 

I tillegg blir ein gruppeprosedyre oppretta, der kommunar som sjølv kan stille med større og eigna butilbod, kan innkvartere ei gruppe gjennom alternativ mottaksplass. 

UDI jobbar med å etablere ein elektronisk søknadsportal og utarbeide ei retningslinje som viser til rutinar for søknadar og saksbehandling. 

Du finn meir informasjon om Ukraina på nettsidene til UDI.

Vil du hjelpe oss med å forbetre nettsidene?

Fann du det du leita etter?